Patilerle İlgili

Nik Taylor’la İnsanlar ve Hayvanlar Arasındaki Bağ ve Şiddet Üzerine

Nik’le hayvanlar ve sosyoloji üzerine sohbet ettik Hayvana yönelik şiddet ve insanlar arasındaki şiddet bağlantısından, köpek eğitiminden ve toplumun örgütlenme şekli hakkında konuştuk. Kendisinin çalışmalarını blogun’dan takip edebilirsiniz. https://nikt6601.wordpress.com/. Ekipçe insanlar ve hayvanlar arasındaki bağı araştıran bir çalışma yapıyorlar; insanlar sevdikleri hayvanlarla ilgili hislerini sözel, fotoğraf ya da vidyo olarak paylaşabiliyorlar. Siz de hislerinizi ifade edebilirsiniz. http://whatisitaboutanimals.com/

BP: Kendinizden bahseder misiniz?

Nik Taylor : Güney Avustralya’da bulunan Flinders Üniversitesi, sosyoloji bölümünde doçentim. Araştırma alanım insan- hayvan çalışmaları, ayrıca modern toplumlarda insanlar ve hayvanların etkileşim biçimleri ilgimi çeken bir konu. Bu konuya eleştirel şekilde, insan-hayvan etkileşiminin güç merkezli olduğu inancıyla yaklaşıyorum.İnsan-hayvan etkileşiminde ve hayvanlara karşı davranışlarında, insanlar güce ideolojik, temsili ve kelimenin tam anlamıyla somut olarak sahipler.

Nik & Loki

Nik & Loki

BP: Antrozooloji nedir?

Nik Taylor : Antrozooloji, insan- hayvan etkileşiminin bilimsel olarak çalışılmasıdır. Aynı zamanda, insan-hayvan çalışmaları ve zaman zaman da kritik hayvan çalışmaları olarak bilinir. Bir çok kişiye göre bu terimler birbirinin yerine geçebilir; ama bence bu üç terim, farklı ideolojik yaklaşımları temsil eder. Bana göre, antrozooloji daha pozitivisttir ve hayvanların boyunduruk altına alınmasında bilimin rolüne daha az eleştirel yaklaşır; insan -hayvan çalışmaları ve hayvan çalışmaları daha geniş kapsamlıdır; beşeri ve sosyal bilimlerden daha fazla etkilenir; kritik hayvan çalışmalarıysa daha dar kapsamlıdır ve insan-hayvan çalışmalarında, gücü ve uygulamayı merkeze alan aktivist bir bilimselliği savunur. Bu üç alan arasında geçişler çok fazladır; benim görüşlerime karşı görüşler de olacaktır. Ben kendimi, insan-hayvan çalışmaları ile kritik hayvan çalışmaları alanlarının arasında görüyorum. Üç alanda organik olarak gelişmeye devam etmektedir; ancak üç alan için de önemli dönüm noktaları, yayınlar ve fikirler mevcuttur.

Humans, Animals and Society

İnsanlar, Hayvanlar ve Toplum

BP: En çok hangi konular ilginizi çekiyor?

Nik Taylor : Genel olarak, diğer hayvanlarla ilişkilerimizde gücün ilişkilere nasıl etki ettiği ile ilgileniyorum. Bunun anlamı, aslında konumla ilgisiz gözüken ya da çok zayıf ilgisi varmış gibi görünen konularda araştırma yapıyorum. Bu araştırmaların ortak noktasıysa, türler arasında eşit olmayan güç ilişkileri. Araştırmalarıma, aile içi şiddet ve hayvan istismarı arasındaki bağları inceleyerek başladım. Sonrasında, hayvana uygulanan şiddet kapsamını aile içi şiddetin ötesine taşıyarak, hayvana yönelik tutarsızca, akıl dışı yapılan şiddeti ve yönetmeliklere uygun olarak yapılan şiddeti ekledim. Örneğin, hayvan cinayetleriyle ilgili konuları, mezbahaları, insanların şiddete hayvanın türüne göre nasıl karşı çıktığını ya da çıkmadığını inceledim. Ayrıca, gücün, bilgi üretimine nasıl yön verdiği konusu da ilgimi çekti ve bu da beni epistemolojik ve metodolojik alanlara yöneltti. Örneğin; bizler, insan-hayvan çalışmaları yaparken insana üstünlük veren ve hayvanları dışlayan şekilde çalışma yapmamayı nasıl sağlıyoruz? Bu araştırmayı, insan-hayvan ilişkilerinin pozitif taraflarına örneğin kadınlarla hayvanların yakın ilişkilerini inceleyen araştırmalarla derinleştirdiğimde depresif ve beni zorlayan sonuçlarla karşılaştım.  İnsan-hayvan bağını inceleyen güncel araştırmamıza webden ulaşabilir ve siz de katılabilirsiniz. http://whatisitaboutanimals.com/

Animals at Work

Animals at Work

BP: Çalışmalarınız sırasında sizi etkileyen olaylar var mı?

Nik Taylor : Güçlü duygulara sahip olunan konularla ilgili araştırma yapmak her zaman zordur. Bu durum, karşılaşılan olgular duymaya ya da yüzleşmeye tahammül edilemeyecek boyutlara vardığındaysa çok daha zorlaşır. Hayvan istismarı ve hayvanlara yönelik şiddet/gaddarlık konusunda yaptığım çalışmalar, gerçekten çok zor, üzücü oluyor ve genelde “işi işte bırak” kuralını uygulayamıyorum. Diğer taraftansa, yapabileceğimin en fazlasını yapmak istiyorum, bu genelde iyi bir şey olmakla birlikte bazen yıpratıcı oluyor. Beraber çalışabileceğim örgütler oluşturmak, diğer kişilerle işbirliği yapmak bu anlamda çok faydalı oluyor. Yapılan işi diğerleriyle paylaşmak, çalışmalarım konusunda sohbet edeceğim birilerinin olması çok faydalı.

BP: Yaptığınız çalışmalarla ilgili olarak insanların neyi anlamasını istersiniz?

Nik Taylor: Hayvanlar ve onların yaşamları önem taşır. Hayvanlar,  bizlerin hayvanlarla ilgili inançlarından ya da bize sağladıkları “faydalı olma” algısından bağımsız olarak önemlidir.

Loki ve Squirt

Loki ve Squirt

BP: Çalışmalarınızda elde ettiğiniz sonuçları, bizle paylaşır mısınız?

Nik Taylor :  Farklı alanlarda, pek çok araştırma yaptım. Sonuçları özetlemek için bu alanları üç gruba ayırabilirim. 1) hayvanlar ve istismar/şiddet 2) hayvanlar ve terapi 3) diğer hayvanlarla aramızdaki bağlar. Bu alanlarda temel bulgularım aşağıdaki şekilde:

  • Hayvana yönelik şiddet, direk insana yönelik istismara neden olup olmamasından bağımsız olarak, kendi içinde önemli bir konudur. Bununla birlikte, insana yönelik şiddet ve hayvana yönelik şiddet arasında çeşitli bağlantılar vardır. Bu bağlantılar karmaşıktır ve ortasında empati ve gücün olduğu bir ağ oluşturur. Suçlu, bu dünyadaki en değerli varlığın insan olduğuna ve geri kalan herşeyin onun faydası için dünyada bulunduğunu savunan ve antroposentrizm şeklinde tanımlanan görüşe olan inancımızdır. Bu inanç yüzünden, haklarından mahrum olan diğerlerine, insanlara ve hayvanlara yönelik şiddete göz yumarız. Bunu anlamalı ve  bu duruma meydan okumalıyız.
  • Terapi olarak hayvanlar bazı durumlarda ve bazı gruplarda işe yarayabilir; fakat eğer hayvanların destek olduğu ya da terapide yardımcı olduğu programlarda, hayvanların haklarının ve refahlarının birinci öncelik olduğunu kavramazsak, hayvanların insana faydası olsun diye yaşadıkları inancını tekrarlamış oluruz. Mevcut, hayvan destekli programların çoğu, hayvan hakları ve refahı açısından değerlendirildiğinde, doğru tasarlanmamıştır.
  • Bir çok insan için, hayvanlarla kendileri arasındaki bağ ya insanlarla kurdukları bağdan daha derin ya da insanlarla kurdukları bağ gibi derindir. Can alıcı konu, insanların hayvanlarla kurduğu derin bağların, normal olduğu ve pek çok insanın kabul ettiğinin aksine patolojik ya da bu durumdaki insanların yetersizliğine kanıt olmadığıdır. Örneğin, bazı insanların insanlarla düzgün ilişki kuramadıkları için hayvanlarla iletişim kurduğunu söyleyen görüş. Bu patolojik düşüncenin kaynağı da antroposentrizmdir  –  insanların sadece diğer insanlarla iletişim kurmaları gerektiğini savunan, çünkü asıl önemli varlıkların insanlar olduğunu savunan görüş. Bence bu, içinde hiçbir doğruluk barındırmayan bir görüştür. Bazı insanların hayvanlarla ilişkisi, insanlarla ilişkisinden farklıdır. Ve bu fark, bu insanların yaşamına zenginlik katar.

BP: Şu anki çalışmanız “What is it About Animals?” hakkında bilgi verir misiniz? Değerlendirmeler için nasıl bir metot uygulayacaksınız?

Nik Taylor : “What is it About Animals?” metodolojik olarak deneysel bir çalışma. İnsanların, hayvanlarla ilişkilerinde ne hissettiklerini bilmek;  aynı zamanda katılımcılara duygularını ifade edebilecekleri serbest bir ortam sağlamayı istiyoruz. Katılımcılar, uzun hikâyelerle, bazıları fotoğraflarla, vidyolarla, bir-iki kelimeyle kendilerini farklı şekillerde ifade ettiler. Bu da tam olarak istediğimiz şey – insanlara kendilerine mantıklı gelen şekilde duygularını ifade edebilecek şekilde kendilerini özgür hissetmeleri. Kasıtlı olarak, kullanıcılardan hikâyelerini alırken parametre kısıtı belirlemedik; dolayısıyla “doğru cevap” ya da “doğru katkı” diye şeyler yok. Sonuçları, ilk olarak, Temmuz 2015’deki bir konferans için incelemeye başlayacağız; sonrasında da makaleye dönüştürmeyi umuyoruz.  Analiz, uyguladığımız metotlar yeni olduğundan zorlu olacaktır; ama bizce hem hayvan çalışmaları alanında çalışan insanlardan, hem de kamuoyundan araştırma sonuçlarına ve uyguladığımız yöntemlere ilgi olacaktır.

BP: Evcil hayvanlarla ilişkimizde gücün etkisi nedir?

Nik Taylor :  Tuhaf.  Evcil hayvanlarla olan iletişimde, gücün rol oynadığını kabul etmek istemeyiz. Bir çok açıdan da gözlemlenmesi zordur. Yiyecek için öldürülecek hayvanlarla ilişkimizde güç son derece nettir. Ancak, hayatımızı paylaştığımız ve aile üyesi olarak gördüğümüz hayvanlarla ilişkimizde, gücün gözlemlenmesi zordur. Güç oradadır; onların hissettiklerinden bağımsız olarak onlarla ilgili kararlar alırız. Örneğin, ne yiyeceklerine, ne zaman veterinere gideceklerine karar veririz. Bizler, insan-hayvan ikilisi, sıkı kurallara tabiiyizdir. Örneğin, Avustralya’da sadece bazı sahiller köpeklerimizin “tasmasız” olarak dolaşmasına izin verir.   Tabii bir de bu işin diğer boyutu var: hayvanlarını, hava koşulları ne olursa olsun dışarıda bırakan; hayvanlarını terk eden kötü sahipler ve barınaklarda bu hayvanları öldürmek zorunda kalan insanlar… Güç kesinlikle orada; bizler, hayvanlar üzerinde boyunduruk kuruyoruz ; bu hayvanların  toplum içerisindeki statüsünden ya da statü sahibi olmayışlarından kaynaklanıyor. Ama bu durum genellikle, hayvanlarla kurulan yakın bağlarla, şefkatle, hayvanların en azından bir evde rahat bir hayat sürmelerini sağlamakla hafifletiliyor.

fatoshoca

BP: Evcil hayvanlarımızı çok sevmemize rağmen, nasıl bir şekilde davranıyoruz ki, bu insanları hayvanlardan üstün gördüğümüzün ifadesi oluyor? Örneğin, biz onlara, sanki onlar için bizler Tanrı’ymışız gibi mi davranıyoruz, aslında? Kedi ve köpek sahipleri, bu durum açısından farklı mı? Köpekleri itaat edecek şekilde eğitmek, onların sahiplerine onlardan güçlü oldukları hissini mi veriyor?

Yav he he :)

Yav he he 🙂

Nik Taylor: Kesinlikle, bazı insanlar için eğitim, hâkimiyettir. Maalesef, hâkimiyet temelli eğitim modellerinin çalıştığına inananların sayısı hala fazla. Bilimsel olarak bu modellerin çalışmadığı ve pekiştirme modellerinin çok daha etkin olarak işe yaradığı çoğu araştırmada gösterildi. Fakat hâkimiyet anlayışı hala sürüyor. Bu durumun kediler için farklı olup olmadığından emin değilim, benim çalışmalarım daha çok köpeklerle ilgili. Fakat kedilerle ilgili kültürel hikâyeler epeyce farklı. İnsanların kedilerle ilgili algısı; kedilerin soğuk, etrafı önemsemeyen, bağlantı kuramayan ve bir şekilde kendilerini üstün gören hayvanlar olduğu yönünde. Kedilerin eğitimiyle ilgili olarak da yazılı bilgi yok. Dolayısıyla, kedilere yönelik olan davranışlarımızda farklılıklar olduğundan şüpheleniyorum. Bununla birlikte, kediler de köpekler ve diğer evcil hayvanlar gibi yasal ve onları insandan aşağı gören sosyal sistemlere maruzlar. Ve insanlar, diğer evcil türlere olduğu gibi kedilere de gaddarca davranıyorlar. Bunların hepsi, üstün olmakla ilgili inançlara dayanıyor.

BP:  Neden bu alanda çalışmayı seçtiniz? Kimler sizi etkiledi?

Nik Taylor: Çok mantıklı bir karar sayılmaz. Araştırmaya başladığımda bu alan yoktu. 2000’de doktoramı bitirdim ve bu alan ya hiç yoktu ya da çok erken safhalarındaydı. Doktoramda hayvanlara odaklanmaya karar verdim. Çünkü o sırada İngiltere’de bir barınakta çalışıyordum ve sığınma evine gitmek durumunda olan, şiddet mağduru kadınlardan köpeklerine bakmamız konusunda talepler alıyorduk. Bu sığınma evlerinin kadınların köpeklerine bakma imkânları yoktu. Bu durum, aile içi şiddet ve hayvana yönelik şiddet konusunda düşünmeme neden oldu. Bu noktadan sonra dişimi sıktı; birçok hocamın karşı çıkmasına rağmen insan-hayvan ilişkilerinden başka bir şey çalışmamaya karar verdim.

 BP: Neden ve ne zaman insanlar hayvanları önemsemeye başladılar?

Nik Taylor:  Başlangıç noktasını parmakla göstermek zor. Ben tarihçi değilim; belki bu soruya daha iyi yanıt verecek başkaları vardır. Fakat bana göre, zamanlama ülkeler ve hayvan türleri arasında farklılık göstermekte ve hala keşifler yapmaktayız. Bence, hayvanların ilk evcilleştikleri zamanı inceleyerek ya da hangi türlerin ilk evcil arkadaş hayvan olarak kabul edildiğine bakarak karşılaştırmalar yapabiliriz. Fakat, farklılıklar konusunda dikkatli olmamız gerekir.

BP:  Hayvan istismarı (abuse) ne demektir? Bazı hayvanları yediğimize göre, istismarın kategorileri var mı?

Nik Taylor:  Tanımı sürekli tartışıldığı için bu zor bir soru. Sıkça kullanılan tanım Ascione’ye aittir: “Bir hayvanın ölümüne, gereksiz olarak acı çekmesine, strese girmesine, eziyet görmesine kasıtlı olarak neden olan sosyal olarak kabul edilmeyen davranış” . Bu tanımla ilgili sorun şu, bu sadece bireysel olarak yapılan vahşete odaklanmaktadır; hâlbuki hayvana yönelik vahşet çoğunlukla yönetmeliklere uygun olarak, kurumsal boyutta uygulanmakta ve görmezden gelinmektedir.  Bireysel vahşet eylemlerine odaklanmak, kedi-köpek gibi evcil arkadaş olan hayvanlara yönelik şiddeti önceliklendirmekte; diğer türlerin gündelik olarak maruz kaldıkları işkenceleri ve ölümleri hasıraltı etmekte ve önemsizleştirmektedir.  Bence, hayvanlara yönelik yapısal ve sistematik şekilde uygulanan şiddeti de içeren daha kapsamlı bir hayvan istismarı tanımına ihtiyacımız var.

BP: Aile içi şiddet ve hayvana yönelik şiddet arasında bağlantı var mı?

Nik Taylor:  Çok fazla var. Aile içi şiddet, çocuk ya da yetişkin istismarı olan evlerde, hayvan istismarı olduğunu veya hayvan istismarı olan evlerde aile içi şiddet, çocuk ya da yetişkin istismarı olduğunu biliyoruz.  Hayvanlara şiddet uygulayan çocukların, kendilerinin de şiddet mağduru olduklarını ve hayatlarının geri kalanında hayvanlara ve insanlara şiddet uygulama ihtimallerinin yüksek olduğunu da biliyoruz. Bana göre, bu dünyayı hiyerarşik ve ikilik düzende gören ataerkil bir toplum olmanın kaçınılmaz sonucu. Bu ataerkil düzen insanlar arasında ve insanlarla hayvanlar arasında olan şiddet ve istismar bağlantılarının açıklamasıdır.

BP:  Hayvanlara eziyet eden bu insanlar kim? Arada bir hayvanlara eziyet edip, sonrasında sevdikleriyle mutlu bir yaşam mı sürüyorlar?

Nik Taylor:  Hayvana yönelik şiddetin daha fazla olduğunu işaret eden nüfus bilgileri var. Örneğin, genç erkeklerin; aile içi şiddet gösterenlerin hayvanlara eziyet etme olasılığı yüksektir. Bununa birlikte hayvana yönelik şiddet sanıldığının aksine toplumda daha yaygındır. Örneğin, 43.000 Amerikan vatandaşına, hayatları boyunca bir hayvana şiddet uygulayıp uygulamadıkları sorulmuş. %1.8’i bu soruya “evet” cevabını vermiş. Bu yaklaşık olarak 4 milyon yetişkin kişinin hayvanlara eziyet ettiğinin itirafıdır (Flynn, 2012). Farklı bir çalışmada, 9-17 yaş aralığındaki gençlerin %50si hayvanlara eziyet ettiğini söylemiştir (Baldry, 2003). 17.6%  ve  20.5% oranları arasında değişen üniversite öğrencileri, hayvanlara eziyet ettiklerin kabul etmişlerdir. (Flynn, 2000).  Bu istatistikler, bireysel hayvan şiddetinden bahsetmekte; et, vahşi yaşam, balıkçılık gibi sektörlerin sistematik işkencelerini hesaba katmamaktadır. Bana göre, şiddetin yaygınlığı hem bireysel, hem de kurumsal olarak içinde yaşadığımız toplumun insan üstünlüğü algısını benimsemesi nedeniyledir.

Understanding Animal Abuse

Understanding Animal Abuse

BP: Hayvan istismarıyla ilgili veri tabanları var mı?

Nik Taylor:  Evet, petabuse bunlardan biri.

BP: Bireysel olarak bir hayvana şiddet uygulamakla, o hayvanları topluca itlaf etmek aynı şey mi?

Nik Taylor:  Yüzeysel bakıldığında, hayır.  Farklılıklar var- birisi yasal olabiliyor; diğeriyse değil. Biri kesinlikle insan ilişkilerinde problemleri ve agresyonu işaret ediyor; diğerinin etmediği durumlar var. İşaret etmediği durumlar diyorum çünkü insanlar, bir kişi bir hayvana eziyet ettiğinde bunu problemli kişilik sayıyor; fakat bir mezbaha çalışanı hayvanı yasal olarak öldürdüğünde bunu problemli kabul etmiyor. Fakat bu durum  bir çok açıdan problemlidir. İlk olarak, hayvana bireysel olarak uygulanan şiddeti patolojik kabul eder ve bu doğrudur da – gerçekten kişinin problemleri olabilir- fakat böyle yaparak geriye kalan tüm şiddet analizlerini susturur. Örneğin, genç erkeklerin hayvana eziyet etme olasılığı diğerlerine göre fazladır, çünkü eşlerine erkeklerini göstermek isterler. Bu tarz bir şiddeti analiz etmek yalnızca bireysel patolojileri değil; hegeomonik, yapısal maskülen –erkeği üstün kılan- kodları da incelemek gerekir. İkinci olarak, hayvanları sistematik olarak öldüren bir işi yapmak, bu işte çalışanlara bireysel olarak zarar vermektedir. Benim de dahil olduğum bir çalışmada, mezbaha çalışanlarının diğer insanlara göre daha yüksek öfke beslediğini, empati seviyelerinin diğerlerine göre düşük olduğunu bulduk. Çalışmaya buradan ulaşabilirsiniz. Üçüncü olarak, hayvanların itlafı toplumlarca kabul edilen, fakat hakkında araştırma yapılmamış bir alandır. Fakat bu alan, daha önce de belirttiğim ataerkil toplumlar ve şiddet türleri arasındaki matrise yerleşmektedir.

BP: İnsanlar, hayvanlardan üstün mü? En sık duyduklarımdan biri, dünyada ne varsa hepsi insanlar için mi yaratılmış.

Nik Taylor:  Pek çok insanın inandığı antroposentrik görüş. Antroposentrizmi,  aydınlanma dönemi sonrasında oluşturulan görüşlerle ilişkilendiren ve bu görüşün sahip olduğumuz birçok ideoloji ve epistemoloji çerçevelerinin içine işlediğini saptayan çalışmalar var. Bence son derece yanlış ve insanlara, hayvanlara ve çevreye çok zarar veren bir görüş. Tamamıyla, neoliberal/kapitalist düşünce sistemi tarafından sürdürülmesi isteniyor, bence. Çünkü, böylelilkle (çevreyi de dâhil ediyorum) insanların kullanabileceği “Ötekiler” oluşturuluyor.

BP: Türkiye’de antrozooloji diye bir bölüm bildiğim kadarıyla yok. Bu konuyla ilgilenenlere ne tavsiye edersiniz?

Nik Taylor:   Hayvanlar ve Toplum Enstitüsü (The Animals and Society Institute)  insan- hayvan çalışmalarıyla ilgili derslerin listesini tutuyor. Başlamak için iyi bir yer.

BP: Siz kimlerin çalışmalarını takip ediyorsunuz?

Nik Taylor:  Geniş bir ilgi alanım var. İnsan-hayvan çalışmaları alanındaki akademisyenlerin (kendilerini öyle tanımlamasalar bile) yayınlarını takip ediyorum. Okuma listemin en üstünde,  hayvan çalışmaları alanında Jane Goodall, Jonathan Balcombe, Marc Bekoff, Frans de Waal, sosyal bilimler alanında Erika Cudworth, Hal Herzog, Clint Sanders, Carol Adams, Lori Gruen var.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s